در مطالعات اعتبارسنجی حدیث، یکی از نشانههای جعل، عدم تناسبِ متن با سند است. عدم تناسب میتواند جنبههای مختلف داشته باشد که یکی از آنها گرایش مذهبی است. به طور عادی افراد غالباً احادیثی را نقل میکنند که مخالفت جدی و صریح با مقبولاتشان نداشته باشد. اگر چه اموری مانند اعتراف، نقل برای نقد و تخریب، نقل از روی تعجب، تقیه، لغزش و سبقت زبان، نفهمیدن مقصود اصلی حدیث، اعتماد نابجا و افشای سر، اکثار حدیث، خودنمایی، تأویل، اراده قهری الهی و ... میتوانند سبب شوند که فرد احادیث مخالف مبانی اعتقادی خود را نقل کند؛ اما مجموعه این موارد به نسبت اندکاند و روند غالب و عادی به شمار نمیروند. از این رو ناهمخوانی مذهبی میانِ متن و سند غالباً تأملبرانگیز است. از سوی دیگر میدانیم که در منازعات مذهبی، جعل حدیث موافق خود و نسبت دادن آن به مخالفان، با انگیزه احتجاج و اعترافگرفتن از خصم رایج است. مثلاً در منابع عامه با وجود این که عموماً اقبال زیادی به نقل حدیث از اهل بیت (ع) دیده نمیشود؛ استثنائاً در موضوعات اختلافی شیعه و سنی، احادیث زیادی از اهل بیت (ع) به نفع اهل سنت نقل شده است. برای نمونه روایات زیادی در تفضیل ابوبکر و عمر به اهل بیت (ع) نسبت دادهاند که شواهد جعل در آنها آشکار است. منابع شیعه نیز از این آفت در امان نمانده و گاه افرادی کژروش، به گمان خود احادیثی را به نفع شیعه ساخته و به مخالفان نسبت دادهاند. به ویژه این روش در میانِ حدیثسازان متمایل به غلو دیده میشود. روایاتی وجود دارد که آنان به طیف راستکیش و غلوستیز امامیه نسبت دادهاند و از آن جالبتر متونی است که به راویانِ اهل سنت بستهاند. در ادامه چند نمونه از این دست را بررسی میکنیم. نمونه اول: به آسمان رفتن امیرالمؤمنین

بنابر قول صحیح، قتل عمر بن الخطاب در روزهای پایانی ماه ذی الحجة رخ داده است و اکنون در سالگرد آن قرار داریم. دوران حکومت عمر بن الخطاب یکی از تاریکترین مقاطع تاریخ اسلام است که در آن، اساس بدعتهای ظالمانه بسیاری گذاشته شد.در این جا تنها به یک نمونه از احکام مضطرب او در دماء مسلمین میپردازیم. به اسانید معتبر نزد اهل سنت نقل شده است:«إنّ رجلا من المسلمین قتل رجلا من أهل الحیرة فکتب فیه إلى عمر بن الخطّاب، فکتب عمر: أن اقتلوه به، فقیل لأخیه حنین اقتله، قال: حتّى یجیء الغضب. قال: فبلغ عمر أنّه من فرسان المسلمین، قال: فکتب عمر: أن لا تقیدوه به، قال: فجاءه الکتاب وقد قتل» (مصنف ابن أبی شیبة، ت الحوت، ۵/ ۴۰۹، ش۲۷۴۷۰؛ همچنین نکu200d: مصنف ابن أبی شیبة، ۵/ ۴۰۸، ش۲۷۴۶۳، ۲۷۴۶۶، ۲۷۴۶۷؛ الاستذکار، ۸/ ۱۲۲؛ أحکام القرآن للجصاص، ط العلمیة، ۱/ ۱۷۳؛ شرح معانی الآثار ۳/ ۱۹۶، ۲۷۹؛ الخلافیات للبیهقی، ت النحال، ۶/ ۵۱۹)یعنی مردی از مسلمانان مردی [غیر مسلمان] از اهل حیره را کشت. دراینباره با عمر بن الخطاب نامهنگاری کردند. عمر پاسخ نوشت: او را به تقاص وی بکشید. به حنین، برادر مقتول گفته شد: او را بکش. گفت: [صبر میکنم] تا خشمم بیاید [و آمادگی روحی کامل برای قصاص داشته باشم]. [در این مدت] به عمر خبر رسید که قاتل از جنگاوران مسلمانان است. پس عمر نامه نوشت: قصاصش نکنید. راوی میگوید: نامه در حالی رسید که آن مرد کشته شده بود.چنان که میبینیم بر خلاف سنت پیامبر (ص) (نکu200d: صحیح البخاری، ط السلطانیة، ۹/ ۱۲) به دستور عمر، مرد مسلمانی را به تقاص کافری کشتهاند. عجب آن که خود عمر، حکمش را به صرف این که فهمیده، قاتل از جنگاوران است، تغییر داده است! گو این که خون مسلمانان یکسان نیست! یا حکم خدا تابع مصالح شخصی

بسم الله الرحمن الرحیم   نویسنده: علی عادل زاده بنابر روایتی در منابع شیعه و اهل سنت، شبی، معاویة بن ابی سفیان و عمرو بن العاص، شراب میخوردند، آواز میخواندند و در شماتت قتلِ حمزة (ع) میسرودند: یَزَالُ حَوَارِیٌ تَلُوحُ عِظَامُهُ     زَوَى الْحَرْبُ عَنْهُ أَنْ یُجَنَّ فَیُقْبَرَا پیامبر خدا (ص) صدای آنان را شنید و دو دست خود را بالا برد و چنین نفرینشان کرد: «اللَّهُمَّ أَرْکِسْهُما فِی الْفِتْنَةِ رَکْساً ودُعَّهُما إِلَى النَّارِ دَعّاً.» در نقل این ماجرا اختلافاتی در منابع دیده میشود. در برخی منابع به جای معاویة بن ابی سفیان و عمرو بن العاص از «معاویة بن رفاعة بن التابوت» و «عمرو بن رفاعة بن التابوت» یاد شده است. بر همین اساس محمد عجاج الخطیب شیعه را به تحریف این حدیث متهم کرده است. در برابر عبد الحسی